Araç değerleme, otomotiv sektörünün en kritik unsurlarından biridir. Ancak değerleme denildiğinde akla genellikle binek otomobiller gelir. Oysa ticari araçlar—kamyonet, minibüs, panelvan, hafif ticari gibi kategoriler—farklı kullanım amaçları, kilometre yoğunlukları ve yıpranma oranları nedeniyle farklı bir değerleme süreci gerektirir.

Bu yazıda, ticari araç değerleme ile binek araç değerleme süreçleri arasındaki temel farkları ele alıyor, ticari araç alım-satımı yaparken nelere dikkat etmeniz gerektiğini açıklıyoruz.

---

???? Binek Araç Değerleme Nasıldır?

Binek araçlarda araç değerleme yapılırken şu unsurlar temel alınır:

• Model yılı

• Marka ve model itibarı

• Kilometre

• Tramer kaydı (kaza geçmişi)

• Motor & mekanik durumu

• Kaporta-boya durumu

• Donanım özellikleri

• Güncel piyasa talebi

Değerleme genellikle aracın bireysel kullanım geçmişine ve kozmetik durumuna göre şekillenir. Estetik görünüm ve donanım paketleri, fiyatı ciddi şekilde etkileyebilir.

---

???? Ticari Araçlarda Değerleme Süreci Nasıl İşler?

Ticari araçlarda ise daha teknik, daha işlevsel ve daha kullanım odaklı bir analiz yapılır. Araç değerleme sürecinde aşağıdaki kriterler daha büyük rol oynar:

1. Aracın İş Yükü ve Yıpranma Payı

Ticari araçlar, yük taşımacılığı, personel servisi veya saha operasyonları gibi amaçlarla kullanıldığından, kısa sürede yüksek yıpranma yaşayabilir. Değerleme sürecinde:

• Sürekli kullanılan motor parçalarının durumu

• Şase kontrolü

• Süspansiyon sistemi

• Lastik ömrü

• Kasası (soğutmalı kasa, açık kasa vb.)

gibi unsurlar detaylıca incelenir.

---

2. Kilometre Faktörü Daha Ağır Basar

Binek araçlarda 100.000 km önemli bir sınır olarak görülürken, ticari araçlarda 300.000 km’ye kadar normal kabul edilebilir. Bu nedenle kilometreye bağlı değer düşüşü farklı formüllerle hesaplanır.

---

3. Araç Amacı ve Kullanım Alanı

Ticari araç değerleme sürecinde şu sorular da göz önünde bulundurulur:

• Araç personel taşımaya mı, yük taşımaya mı uygun?

• Turizm mi, lojistik mi, servis taşımacılığı mı yapıyor?

• Aracın üst yapısında (örneğin frigorifik kasa) ekstra değer var mı?

Bu detaylar, aracın segmentini ve hedef kitlesini doğrudan etkiler.

---

4. Dönemsel Talep Değişiklikleri

Bazı sektörlerde yılın belirli dönemlerinde ticari araçlara talep artabilir. Örneğin:

• Yaz aylarında turizm taşımacılığı için minibüsler

• Kış aylarında yük taşımacılığı yapan kamyonetler

• Okul sezonu başında servis araçları

Araç değerleme uzmanları bu dönemsel dalgalamaları da hesaba katar.

---

5. Vergisel Durum ve KDV İadesi

Ticari araç alım-satımında KDV ayrı hesaplanır ve bu da aracın değerlemesinde net fiyata doğrudan etki eder. Örneğin:

• Binek araçlarda KDV dahil fiyat sunulurken,

• Ticari araçlarda KDV hariç fiyat ve KDV iade potansiyeli göz önünde bulundurulur.

---

⚙️ Ticari Araçlarda Değerleme Raporu Hangi Durumlarda Gerekir?

• Şirket envanterindeki araçların elden çıkarılmasında

• Kredi ya da finansman başvurusunda

• Vergi incelemesinde

• İkinci el satış öncesi fiyat belirleme sürecinde

• Araç sigorta ve kasko poliçesi oluşturulurken

Profesyonel araç değerleme raporu, yasal işlemlerde de bağlayıcı belge niteliği taşır.

---

???? Ticari ve Binek Araç Karşılaştırması

---

???? Gerçek Bir Değerleme Örneği

• 2020 model Volkswagen Caddy 2.0 TDI (ticari araç)

• 240.000 km, servis geçmişi düzenli

• Tramer kaydı: 1 kazada 12.000 TL hasar

• Soğutmalı frigorifik kasa mevcut

• Araç değeri: 720.000 TL (standart kasa benzer modelin değeri: 650.000 TL)

Ek özellikler ve kullanım amacı, araca 70.000 TL değer artışı sağlamıştır.

---

✅ Ticari Araç Alım-Satımında İpuçları

• Detaylı bir araç değerleme raporu alın

• Varsa üst yapı belgelerini mutlaka sunun

• Vergi borcu veya haciz kayıtlarını kontrol ettirin

• Kilometre gerçeğini gizlemeyin, belgeleyin

• Talep gören segmentteki araçları tercih edin (örneğin: panelvan)

---

???? Sonuç: Her Araç Tipine Uygun Değerleme Yapılmalı

Araç değerleme yalnızca binek araçlar için geçerli bir uygulama değildir. Ticari araçların daha teknik, daha fonksiyonel, daha yasal yönleri olması, değerleme sürecinin de buna göre yapılandırılmasını gerektirir.

İster araç alım-satımı yapın, ister şirket envanterinizi yönetin, doğru bir ticari araç değerleme raporu ile süreci hem hukuki hem de finansal olarak güvenli hale getirebilirsiniz.